Tradicionalno strelicarstvo

Tradicionalno strelicarstvo

Ratni luk je tip oružja koji izbacuje strele pomoću njegove elastičnosti. Koristi se za lov, sport a kroz istoriju i za ratovanje. 

Veština upotrebe luka se naziva streličarstvo. Pored praćke luk je jedno od prvih oružja namenjenih za upotrebu na daljinu. 

Ratni luk je tip oružja koji izbacuje strele pomoću njegove elastičnosti. Koristi se za lov, sport a kroz istoriju i za ratovanje. 

Veština upotrebe luka se naziva streličarstvo. Pored praćke luk je jedno od prvih oružja namenjenih za upotrebu na daljinu. 

 

Ratni luk je tip oružja koji izbacuje strele pomoću njegove elastičnosti. Koristi se za lov, sport a kroz istoriju i za ratovanje.Veština upotrebe luka se naziva streličarstvo. Pored praćke luk je jedno od prvih oružja namenjenih za upotrebu na daljinu.Veoma različiti dizajni lukova se mogu sresti u različitim kulturama i kroz razne periode. Uobičajni oblici su napravljeni od čvrstog drveta ( engleski dugi luk ), od pločastog drveta ( Japanski i Sijamski) i kompozitni lukovi ( srednji istok, Indija i Mongolija ).Smatra se da je luk nastao u kasnom Paleolitskom i ranom kamenom dobu. U Evropi se pojavio na prostoru današnje Nemačke i datira od kasnog paleolitskog perioda hamburške kulture ( 9000-8000 godina pne ).Da rezimiramo. Praistoriski čovek za izradu je koristio materijale kao sto su: kamen, kost, tvrdo drvo za vrhove strela. Za telo koristila se trska, drvo, banbus.Strele su pravljene od Borovine, bile su duge 15-20 cm i imale su kameni vrh.

 

ORUŽJE SLOBODNIH STRELACA


 


 

Pored vatre, točka, igle i konca, noža i koplja , luk i strela predstavljaju jedan od najvećih izuma čovečanstva-bez poznatog izumitelja. U staro vreme izrađivan isključivo od drveta, nije se održao do današnjih dana, osim tek nekolicine primeraka koji su prirodno konzervirani u ilovači . Ipak, brojni nalazi vrhova strela, koštanih delova luka i pećinski crteži govore nam da se luk i strela, skoro na svim kontinentima koriste poslednjih nekoliko desetina milenijuma.Luk i strela kao tekovina celokupnog čovečanstva, koristio se na svim kontinentima osim u australiji.

Sa stanovišta modernog čoveka, izrada luka i strela krajnje je prosta, potrebno je otići u obližnji šumarak, odabrati pravu malo deblju mladicu od jasena ili bagrema, sačekati nekoliko dana da se osuši, nožem odstraniti višak drveta, pronaći parče tanke jake strune koja se ne rasteže / što u današnje vreme plastike i sintetike ipak predstavlja veliki problem/ , očerupati nekoliko gusaka ili krupnije živine / i to, zamislite predstavlja veliki gotovo nerešiv problem / napeti luk na nekoj utrini van grada, i to je to.Dobija se luk i strela koji bez problema može da iziđe na kraj sa mačkama i krupnijim psima lutalicama. Nemojte na njima uvežbavati svoju streličarsku veštinu, to je protivzakonito.Ali, imajte u vidu, da je za našeg dalekog pretka, savremeni / dečji/ luk bio misaona imenica.On nije imao oštar metalni nož, tanki konac za šivenje, lepak, makaze, uže za sušenje veša.On nije koristio luk za nedeljnu zabavu, nego prvenstveno za lov, odbranu i kasnije rat.Pojedini majstori, starog doba, koji su ovladali veštinom izrade luka i strele, bili su poštovani kao danas ugledni atomski fizičari , genetičari ili molekularni biolozi.Kroz milenijume usavršavana veština izrade i upotrebe dala je ozbiljne rezultate.Nekoliko naroda sa ponosom se diči svojim lukovima velike snage i ubitačne moći, englezi, mongoli, sloveni, turci i japanci. Već u osvit najnovijeg doba, na samom kraju XIX veka, turski sultan Selim III, u prisustvu engleskog poslanika, odapeo je strelu iz turskog luka, na daljinu od 870 / osamstotina sedamdesetdinara / , koji je ujedno i najduži dokumentovani hitac iz luka koji se napinje iz ruku. Kada se ima u vidu, domet tadašnjih pušaka na crni barut / Čuvena američka puška SHARPS dobacivala je tek nešto preko milju i po / turčinu se samo mogu uputiti čestitke.

 

Tematika srednjevekovnog oružja na tlu današnje Panonije nikada nije obrađivana zbog veoama velikog diskontinuiteta u kulturi i tradiciji, kao i stanovništvu koji je nekoliko puta zadesio Panoniju. Na tlu današnje južne Panonije odn. u Vojvodini od osvita istorije smenjeno je ukupno 24 / dvadeset i četiri / državne uprave koje su istoričari uspeli da nabroje. Nije greška ni u prevodu ni u prepisu, i ma kako to mnogo izgledalo, u stvari je i više nego mnogo. Računajući unazad, na tlu današnje Južne Panonije, odnosno Vojvodine vladali su ili vladaju Srbija, SRJ, SFRJ, FNRJ, DFJ, Kraljevina Jugoslavija, Austrougarska monarhija, Austrija, Turska, Ugarska. . .mongoli, tatari, avari, gepidi, goti, langobardi, heruli, bugari, franci, vizantija, rimsko carstvo, pa sve unazad do kelta i agatirisa. Toliko mnoštvo neumitno je rađalo veliki diskontinuitet, koji se nadomeštao mitomanijom.Ali, velikosrpska mitomanija područje Vojvodine pre velike seobe tretira samo fragmentarno-tek se u naznakama spominje Sremsko ostrvo kao zemlja Kralja Dragutina, što je istorijski krajnje nekorektno, poput srpske zemlje u Engleskoj, koja se prostire pod izvesnim hotelom u Londonu u kojem je rođen sadašnji lažni pretendent Aleksandar Karađorđević.

Iako sveobuhvatna i dostupna, te nadasve zamenjiva u pogledu istorijskih činjenica, mitomanija je uspela u izvesnim predelima gde živi naše stanovništvo da gotovo potpuno potisne pojedine istorijske periode u mrak, na tlu vojvodine zatičemo još gore stanje.U srpskom govornom području pojedini periodi iz istorije gotovo se i ne tretiraju. Evo na primer. Istorijski razvoj državnosti u Panoniji tretira se od prilike ovako. Na tlu današnje Panonije uglavnom su se prostirale stepe i močvare, tu su živela starosedelačka plemena koja su se bavila uglavnom lovom i ribolovom. Rimska država na njih je proširila svoju vlast negde početkom nove ere. Na tlu današnjeg Srema osećalo se značajno Rimsko prisustvo u tu je rođeno sedam rimskih careva. Sredinom i krajem IV veka Rimsko carstvo se deli na Istočno i zapadno, a zapadno koje je pokrivalo i delimično zemlje Panonije ubrzo pod naletima Kvada i Avara propada. Avarski kan Bajan pokorio je Sirmijum i ugasio kulturu na prostorima Srema, kao i pismenost i književnost za skoro 1000 godina. Avare je početkom IX veka strahovito potukao Karlo Veliki, zatim se doseljavau Sloveni, pa onda Ugri, pa i turci, povremeno provaljuju tatari i mongoli, pa zatim sve to raščišćava i okupira Austrija, potom Austrougarska, da bi na kraju slovensko stanovništvo iz njenog jarma otrgla Srbija, koja se nesrećno ulila u Jugoslaviju, koja je i sama propala . . . i tako dalje.Doduše ne baš tim rečima, ali poenta je jasna.

 

Istorijski period od doseljavanja Avara i Slovena u Panoniju, tretira se samo fragmentarno, kao i njihove borbe sa francima bugarima i vizantijom, i tek poneko se osvrne da je Fruška gora / Fruzi su jedno franačko pleme / u stvari Franačka gora.A u tom periodu na tlu Panonije dogodilo se nekoliko jako krvavih bitaka, uz učešće velikih tadašnih evropskih sila.Brojnost i vojna oprema koja je u njima korišćena daleko nadmašuju efektive angažovane na Marici i Kosovu zajedno. Zašto o tome istorija ćuti, nije poznato. Verovatno savremena srpska mitomanija to svesno potiskuje da ne bi dovela u sumnju svoje debilizovano stanovništvo u postojanje i jedne druge paradigme osim svetosavske.

Iz istog razloga, usuđujem se prvi izneti tezu u ovom tekstu, polazeći od iscrpne analize psihologije recesivne ličnosti, da je za potiskivanje u zaborav upotrebe luka i strele zaslužno prvenstveno nepoznavane istorijskih okolnosti koje su tu upotrebu pratile, a zatim, kao dominantan faktir i poistovećivanje sa vrhunskim romantičarskim idealom-konjanikom u punom oklopu koji dominira bojnim poljem .Istorijski je poznato da je stalež sebrova-prapretka srba bio isključen iz svih državotvornih poslova, a isto tako i od učešća u ratu i to najmanje od pojave tih čuvenih Nemanjića, koji su srpsku srednjevekovnu državu, istina uz nesebičnu pomoć turaka i satrali. Pojedini istoričari u prvi plan ističu tezu, a među njima je i jedan vojni istoričar, da bi srpskoslovensko stanovništvo bez problema izdržalo nalet turaka, i iste poslalo ravno u slovenski pakao, da nisu pali pod pogubni uticaj hrišćanske mitomanije, i opredelili se za carstvo nebesko-bukvalno izvršili kolektivno samoubistvo, izlaskom na otvoreno polje pred na daljinu nadmoćnu vojnu silu. U slučaju, da se Lazar opredelio za skitsku taktiku, da je razvukao redove i dao se u taktičko povlačene poput Arminiusa, skoro milenium ranije, koji je satrao rimljane u Tevtonskoj šumi, a srazmerno malobrojnu konjicu iskoristio za obračun sa spahiama, Lazar je kao manijakalna budala izlaskom na polje poništio sve prednosti domaćeg terena i izgubio i bitku, i glavu a raci i državu za pola milenijuma, a vrlo je verovatno i za uvek. Istina, posle bitke svi su generali pametni, osim Ugara i Hrvata, koji su pred turke izišli u "Rackom" stilu, na Krbavi i na Mohaču i katastrofalno izgubili, dok su se na primer albanci i crnogorci "Junački" držali busija staza i bogaza i sačuvali se u velikoj brojnosti do dana današnjeg.

Istorija srpskog naroda istina nikad anije postojala, a i ono malo što je postojalo crkva je zadojila mitomanijom, a romantičari izatkali od zapucavanja i zakukavanja. Danas se neće dobro provesti onaj koi ustvrdi da su crkveni oci svoe uvažene mrtve kuvali u velikim kotlovima, sa izvađenom utrobom, u mirišljavim smolama, i tako omogućavali dugotrajno čuvanje. To su današnje mošti svetaca, a to da reč "Mirotočivi" na staroslovenskom znači onaj koji miriše, označava upravo to. Bez tretmana kuvanjem u vrelom ulju kosti svetaca bile bi iste kao i svake druge kosti pod zemljom, memljive i raspadnute.

Istorija srpskog naroda nikad ane pominje nipta drugo osim vojne formacije-vitezova u maksimilijanskim oklopima, koji na neprijatelje jurišaju kopljima dugim nekoliko metara, ugledajući se pri tom na zapadnoevropsku tradiciju viteških turnira gotovo pola veka, do veo vek iza Kosova. Kao elemenat poređenja neka se uzme Engleski kralj Henri Osmi, koji je živeo tu negde oko "Kosova" a čije je viteštvo-istina na prste nabrojivo, bilo oklopljeno kao desetine hiljada srba na kosovu, kako nam mitomanija sugeriše, što uopšte nije tačno.Idealna slika pretvaranja slabijeg u jačeg, i pretvaranja poraženog u pobednika, i ovde je na delu.

Uzmimo jasno poredjenje, niti je svaki turski strelac imao luk koji dobacuje 300 i nešto metara / Turski luk sa prostim polugama na krakovima / niti je svaki srbin imao konja i oklop, i tu je celoj mitomaniji kraj.Ali, mitomanija voli da se kiti tuđim perjem, današnji srbin, a i srbin romantičarskog perioda, radije će sebe zamišljati na Kosovu kako pada sa konja u punom trku u blatio prostreljen strelom turčinovom, nego što je realno, kao običnog seljaka, na silu nateranog u "Rezervu" kada je zagustilo, a koji do tada jedva da je pušku opalio, osim 3 probna i 5 metaka u metu, i iz pištolja na svadbi, pa se završilo kako se završilo.

Upotrebu srpskog luka i pešadije u boju na Kosovu mitomanija nepravedno potiskuje, a jedinice kopljanika pešadinaca i strelaca, tada su bile preovladjujuće.Kopljanici pešadinci prvi su se dali u begstvo, čim su se konjanici kneza Lazara počeli vraćati na predah i popuno, a strelci su ih u stopu pratili. Ostaje zabeleženo da je i sam Lazar tri puta menjao konja, što je u toku bitke bilo uobičajeno, a znači da je ona moral trajati malo duže od kasnog prepodneva do ranog popodneva kako je mitomanija predstavlja.

Jedinice srpskih strelaca-na silu prikupljenih sebara pokazale su se krajnje nepouzdano, iz prostog razloga, iako prost, Dugi luk, pa i srpski zahteva za strelca SLOBODNOG ČOVEKA, koji ima barem jedan dan slobodnog vremena medeljno za višegodišnje uvežbavanje .To srpski sebar nije imao,

 

Krajem XIV veka, kada je kolokvijalno otkrićem Amerike započelo novo doba, a rađanjem merkntilizma i protestantizma kao začetnika kapitalizma svet otvorio pred sobom nove vidike, prostori današnje južne Panonije, odnosno severnog dela jugoistočne evrope polako su tonuli pod azijatski jaram.

 

Tursko, tatarsko, mongolsko kumansko i kipčatsko prisustvo osećalo se nekada jače a nekada slabije, ali uvek sa katastrofalnim posledicama po privredni rast i razvoj, te sveukupnu kulturu stanovništva.Dok su turci kao skakavci nadirli u talasima, i zadržavali se sa svojom upravom dosta dugo-dotle su mongoli, tatari i kupčaci prosto tutnjali našim prostorima. Poznat je upad tatara na prostore sadašnje vojvodine početkom XVII veka, kada su prosto zbrisali veći deo stanovništva.

 

Osvrćuči se ukratko i na oružje sa tetivom za rat i lov ( u posmatrana vremena teško je bilo podvuči jasnu razliku ) lukovi su strhovito regradirali od srednjeg i kasnog srednjeg veka, dok samostreli gotovo ni u rudimentu nisu postojali. Srednji i kasni srednji vek pamti avarske, turske i tatarske kompozitne lukove / izrađivane od više delova drveta, kosti, roga i životinjskih tetiva / koji su u svoje vreme bili veoma napredno oružje, i omogućili, uz konjai sablju azijskim nomadima veliku prevlast i pokretljivost. Avarski, tatarski turski i mongolski luk opredeljeni su većinom za upotrebu na konju, velikog dometa, i relativno male snage potrebne za njihovo zapinjanje / sistem proste poluge/ omogućavao je domet do tri puta duži od savremenih evropskih lukova.Ali, za njihovu izradu bila je potrebna veoma velika veština, i često po nekoliko godina rada / zbog potrebe čekanja na sušenje pojedinih komponenti / a isto tako, njihova izrada je bila sraznmerno skupa,Mnogi turski Sultani ponosili su se veštinom izrade turskog luka, dok jedan sultan, već u kasnom XIX veku drži rekord u odapinjanju strele iz luka koji se drži u rukama-nešto preko 800 metara. Ovaj rekord je potvrđen u Istambulu kamenom međađem, a težinu mu daje to što je hitac otpušten u prisustvu engleskog poslanika na visokoj porti.

 

Avarski lukovi kod domaćeg stanovništva Panonije, tavni u performansama, a često i nadmoćni turskim i mongolskim, iako im prethode skoro pola milenijuma i više, do perioda turskih osvajanja, bili su tek daleka prošlost, tako da se ne pominju ni u obliku mitomanije, osim jedne naznake, u narodnoj pesmi , ko bi drugi, nego Kraljević Marko, nadstreljuje se / takmiči u odapinjanju strele u dalj / upotrebljavajući " Strelu tataranku" sa devetnaest sokolovih pera.Ovo je naravno pesma novijeg datuma, sa početka XIX veka, ali upečatljivo je to što pominje tda nadmoćne, i istorijski bliske, tatarske lukove.Narodna pesma pominje i sablje "Navalije" -Engleske strojeve sablje sa natpisom NAVAL, što znači mornarička. Kako i kojim putem su one stigle u većem broju na Balkan da ih pesma upamti-nije najjasnije, ali su svakako kod nas, kao i puške Winčesterke, bile itekako prisutne.

 

Da se vratimo na temu, do pojave turskog osvajanja, i neposredno posle

 

Na našim prostorima dugo vremena za rat i lov korišćen je prosti dugi luk-od jasena, kao drveta koje je bilo najpogodnije i najdostupnije. Kao prava mera za pogodnost drveta za luk važilo je sigurno pravilo kao i u engleskoj-od jednog hvata tisovine-jedan luk.Pa sada vidite koliko je tu rada i truda bilo potrebno.

 

Naravno, uz rad ide i odgovarajući alat. Ma kako to sa današnjeg stanovišta izgledalo, tada su dugi nož, sekira, maklja i streličarski konj / drvena sprava/ bili srazmerno skupi, ali su se lukovi mogli izraditi i uz pomoć običnog noža u Homemade varijanti. Jedino je izrada vrhova za strele od gvožđa mogla biti izvedena samo u kovačnici. Po turskom zaposedanju naših prostora-zanimanje KOVAČ bilo je monopolisano od strane turaka, i nijedan nemusliman se nije smeo njime baviti.Inače je pod turcima, najstrože bilo zabranjeno PEVATI ( otada potiče u rudimentu Glamočko gluvo kolo ) , ZVONITI (Klepetala ) , Jahati konja u prisustvu turčina, Nositi oružje ( Retki su bili nemuslimani koji su posebnim Sultanovim Beratom-Naredbom, imali pravo da nose sablju, i to uglavnom u smislu posedovanja neke zemljišne površine, grada , oznake činovništva ) Nositi ZELENU BOJU odeće ( Tek je Kneginja Ljubica smogla snage da obuče haljinu od zelene kadife ) i naravno KOVATI- baviti se kovačkim zanatom, tada jedinim pogodnim za izradu oružja.Na koji način su se naši preci dovijali da izrade metalne vrhove strela-nije sasvim poznato.Pogotovo zbog toga što je izrada ćumura i proces kovanja izuzetno VIDAN i BUČAN pa ga je teško bilo u tajnosti vršiti, a poznavajući prevrtljivost stanovništva, kako danas, tako verovatno i onda, teško je bilo nešto u tajnosti u prisustvu velikog broja ljudi izvesti-neko bi već odao turcima.

 

Ali u periodu pre turskog osvajanja, kovački zanat je bio visoko cenjen i rezervisan za retke posvećenike, poput današnjih atomskih fizičara, koji su poznavali tajnu metala.Da je tako , svedoči i čuveni ep o Nibelunzima- patuljcima izmaglovitih šuma Lužičke Srbije ( Lužička Srbia u bukvalnom prevodu znači Zemlja bogata šumama u kojima žive srbi, koji nemaju nikakve veze sa savremenim poturčenjacima srbima ) u kome se Zigfrid odlikuje velikom kovačkom veštinom, a proces damasciranja čelika-kod arapa poznat tek pet vekova kasnije do u detalj je opisan. Toliko o superiornosti ismaelićanske kulture.

 

Šta je bilo supstitut za metalne vrhove strela, nije sasvim poznato.Dali su se naši preci vratili kamenu-moga baš i nije bilo na našim prostorima, ili su koristili kosti. . .ili pak rizikovali život pa prekivali lance u vrhove strela.Uglavnom, ovo pitanje ostaje otvoreno.

 

Ostaje otvoreno i pitanje na koji način su turci uspeli da toliko zaglupe zatupe i debilizuju domače stanovništvo, tako da izgubi svaki osećaj za borbu i otpor, pa čak i jednim ovako prostim jednostavnim i nadasve ubojitim sredstvom kakav je dugi luk, koji je uspešno parirao vatrenom oružju koje je korišćeno u zapadnoj evropi čak i u XVIII veku, odnosno do pojave spredapunećeg oružja sistema "Na kapislu" početkom XIX veka, dugi luk je bio superioran.Neka indijanska plemena koja su na konjima koristila kratki luk, uspešno su se odupirala "Bledolikima" sa "Grmećim štapovima" sistema na kremen, pa čak i sistema na kapislu, čak i u drugoj polovini XIX veka, dok nisu potisnuti oružjem na sjedinjeni metak, koje je stvarno bilo superiorno.

 

Isto tako, kao otvoreno pitanje za istoričare javlja se i to, zašto se oružje sa tetivom uopšte ne pominje u novijoj istoriji naših prstora, osim fragmentarno, u srednjevekovnoj Srbiji, u primeni je bila jedna varijanta dugog luka, dužine negde oko visine strelca, slabih karakteristika, koje su koristili fizički slabije pripremljeni ratnici, drugog i trećeg ešalona.Uostalom, naša istoriogrfija uopšte ne tretira luk i strelu kao izuzetno ubojiti oružje.

 

Za Dugi drveni luk vezana su i dva izuzetno ekspresivna simbola. Prvi je čuveni pozdrav sa DVA UZDIGNUTA PRSTA desne ruke.Pozdrav je nastao tokom stogodišnjeg rata, između Francuske i Engleske, koji je vođen sa promenjivim uspehom, ali, u kome su engleski strelci sa dugim lukovima, u nekoliko navrata, kod Kresija i Aženkura, napravili pravi pomor među francuskim vitezovima na konjima i u velikoj meri odlučili bitke.Engleski strelci bili su srednjeg staleža, uglavnom slobodni seljaci i zanatlije, ali nije bilo retko da se i vitez prsnom oklopu naoruža lukom i strelama.Iako prost, dugi luk je zahtevao izuzetno mnogo vremena da bi se uvežbalo njegovo pravilno korišćenje.Učenje je počinjalo od rane mladosti, a okončavalo se u zreloj dobi / tada oko 20-23 godine /.Za upotrebu dugog luka , osim savladavanja tehnike, bila je potrebma i velika fizička snaga, od prilike, poput zgima na vratilu na jednoj ruci. . .kojom se samo retki savremeni sportisti odlikuju. Tetiva luka napinjala se sa dva ili tri prsta salbije ruke. Francuzi, kada bi uhvatili živog engleskog strelca, koji nije imao grb na tunici, odnosno bio slabijeg materijalnog stanja i nije mogao platiti uobičajeni otkup / rat je tada bio privredna grana i vodio se uglavnom do zarobljavanja i otkupa-tek je Napoleon uveo uništavajuće ratove / odsecali su mu dva prsta desne ruke, te ga u retkim slučajevima kao beskorisnog puštali na slobodu, a uglavnom ubijali.Engleski strelci, kada su uvideli o čemu se radi, počeli su da prkose francuzima, SA UZDIGNUTA DVA PRSTA, u značenju, imam još snage da držim luk. Posle je taj pozdrav primljen u nekoliko kultura, pa i u našoj, i znači prosto pobedu.

 

Uzdignut palac, između ostala četiri prsta stegnuta u pesnicu ima danas značenje O.K.-odnosno SVE JE U REDU. Potiče od toga, što je na ovaj način merena pravilna zategnutost luka, kada se naime pesnica stavi na sredinu kula sa unutrašnje strane, nokat od palca mora dopirati DO TETIVE. Tada je luk prvilno zategnut.

 

Svaki dugi luk koji se izrađivao na tlu Panonije, kao i većina Dugih lukova zapadne Evrope, imao je iste antropometrijske proporcije-odnosno, bio je prilagođen svakom strelcu ponaosob.Luk je bio dugačak jedan HVAT i jedan PEDALJ i JEDAN PRST / ispružen kašiprst od nokta do trećeg zgloba / što znači d aje u napetom stanju bio za oko pedalj viši od strelca, i to se smatra za idealnu proporciju. Drveni držak strele morao je biti dug od ključne kosti-ko srednjeg prsta ispružene ruke strelca, a rukohvat luka -deo koji se ne pomera kod napinjanja bio je dug jedan pedalj.Obim luka morao je biti najmanje rastojanje od nokta palca do nokta kažiprsta, a jači lukovi merili su od nokkta palca, do nokta srednjeg prsta.Gvozdeni-ili koštani vrh strele bio je dug jedan kažiprst.Pera su bila duga obično pedalj, i išla po tri na svaku strelu.Svaki strelac obično je nosio dva tuceta strela / 24 komada/ .Kao kuriozitet navodim da je najskuplji deo strele bio ne gvozdeni vrh-nego svileni konac kojima su se učvršćivala pera na štap strele-srednjevekovni lepkovi koji su se koristili u Panoniji nisu bili nikakvog kvaliteta.

 

 


Rikrv (recurve) luk

Sami naziv luka potiče od osnovne geometrije koja ga karakteriše: "recurve" - kontra krivina, znači da osim osnovne krivine krakova luka koja ide ka rukovaocu, tj. ka smjeru potezanja i savijanja luka, postoji i kontra krivina, na samim krajevima krakova. Smisao kontra-krivina je što one kao “prednapregnuti” elementi daju dodatnu krutost luku odn. unose "nelinearnost" u karakteristiku luka. Drugim riječima promjena sile koju trpi streličar držeći tetivu (zatezna sila) u odnosu na dužinski pomjeraj tetive iz njenog osnovnog položaja. Kod dugog luka, (longbow) ta karakteristika je linearna (proporcionalna) duž čitavog natega (do neke granice). Kod rikrv (recurve) luka zbog postojanja kontra krivine u kracima ona je u startu nešto "tvrdja". 

Dužina današnjih rikrv lukova varira od 1220 mm (48 inča) do 1780 mm (72 inča). Većina lukova ovog tipa su najčešće prosječne dužine 1675 mm (66 inča). Sila luka je obično napisana na poleđini donjeg kraka i naznačena je u funtama (librama) na dužinu povlačenja od 28 inča (1 libra ili funta jednaka je težini tijela mase 453.6 grama). Npr. # 40@28 napisano na donjem kraku rikrv luka znači da pri punom povlačenju od 28 inča sila na prstima strijelca 40 funti (oko 18 kiloponda - kilograma). Zatezna sila rikrva bira se zavisno od uzrasta streličara, fizičke konstitucije, discipline i drugih parametara. Uobičajeno se za mladje osobe uzima luk zatezne sile oko 25 libri, dok se za odrasle koriste lukovi sa zateznim silama izmedju 32 i 42 libri, ili više (do 52 lbs). 

Većina krakova za rikrv lukove je napravljena u formi laminata (slojevita konstrukcija) drveta i fiberglasa, dok je srednji (kruti) dio luka (rajzer) najčešće od drveta ili metala. Kraci su pričvršćeni kruto na rajzer i mogu se demontirati (otuda naziv "take-down" za demontažne rikrve). Osim drveta, rajzeri su u dugom periodu vremena radjeni tehnologijom livenja, od magnezijumskih legura. Takvi rajzeri se proizvode i danas (npr. Hoyt-ov model "Gold Medalist") a radjeni su i rajzeri za kompaund lukove takodje od magnezijumskih legura, tehnologijom livenja. U novije vrijeme ta tehnologija (i materijal) su skoro napušteni, prešlo se na izradu rajzera od legura aluminijuma jer one imaju bolje mehaničke osobine – bolju krutost i dinamičku izdržljivost. Tehnologija izrade livenjem zamijenjena je tehnologijom izrade rezanjem, odn. glodanjem iz jednog komada metala. 



Razlog je taj što je kod nekih proizvodjača i modela (npr rajzeri za kompaund lukove: Hoyt "Pro Vantage", Hoyt "Pro Force") dolazilo do lomova - pucanja rajzera u središnjem dijelu (na dnu prozora luka). Ovo je posljedica neizbježne pojave mikrošupljina i nehomogenosti u strukturi, zaostalih napona, pri izradi livenjem.

Tehnologijom izrade rajzera glodanjem iz jednog komada (vučenog ili kovanog) sada duraluminijuma, problemi sa pucanjem rajzera su prevazidjeni. Osim toga, dobili su se rajzeri veće specifične krutosti. Osim promjene materijala i tehnologije izrade, proizvodjači su prilagodili i geometriju (dizajn) rajzera. Naime, zbog primjene jakih duraluminijuma, kao logičan put ka rajzerima veće specifične krutosti nametnula se geometrija u formi rešetkastih konstrukcija. U novije vrijeme se eksperimentiše sa izradom rajzera kovanjem iz jednog komada metala ("forged riser"), izradom rajzera od karbonskih vlakana ("fiberbow") i sa rajzerom kao kompozitnim (složenim) materijalom. Kovani rajzer ipak traži naknadnu mašinsku obradu. Rajzeri od karonskih vlakana, za sada nisu našli širu primjenu, a karakteriše ih izuzetno mala težina.
[3:17:24 PM] Crni Vitez: Engleski strelci su sa svojim lukom imali najveci domet a njihove strele su mogle da probiju skoro svaki oklop(cuvene su bitke kod Azinkura i stogodisnji rat sa Francuskom). 
Za efikasno koriscenje ovakvog luka su bile potrebne godine treninga,tako da su ti strelci bili na neki nacin profesionalni vojnici koji su nonstop baratali sa lukom i strelom. 

Na istoku u srednjem veku u strelicarstvu su prednjacili Turci. 
Cuvene su price tog vremena o Persijskim strelcima kojih ima toliko mnogo da strelama zaklanjaju sunce. 
Narodi sa istoka su posebni bili vesti u Jahanju konja i istovremeno gadjanje strelama(Mongoli,Huni koji su srusili Rimsko carstvo)
[3:17:05 PM] Crni Vitez: Oni su koristili kompozitne,lukove. 

Veština upotrebe luka se naziva streličarstvo. Pored praćke luk je jedno od prvih oružja namenjenih za upotrebu na daljinu.Veoma različiti dizajni lukova se mogu sresti u različitim kulturama i kroz razne periode. Uobičajni oblici su napravljeni od čvrstog drveta ( engleski dugi luk ), od pločastog drveta ( Japanski i Sijamski) i kompozitni lukovi ( srednji istok, Indija i Mongolija ).                                                                                                             

title

Click to add text, images, and other content